نمونه دادخواست مطالبه خسارت قراردادی

همه ما به کرات شنیده ایم که شخصی به دلایلی به دیگری خسارت پرداخته است. یا شخصی محکوم به پرداخت خسارت به دیگری گشت. اما این خسارت دقیقا چه قواعد و موازینی دارد؟
خسارت قانونی می تواند مصادیق بسیاری داشته باشد که چندی از آن ها مربوط به قانون مجازات و چندی مربوط به قوانین مدنی است.

در این مقاله قصد داریم با خسارات مختلف آشنا شویم و به طور خاص به توضیح درباره دادخواست مطالبه خسارت قراردادی بپردازیم.
در این نوشته می خوانید:

انواع خسارات در قوانین کشور
خسارات مطروحه در قانون مجازات اسلامی
خسارت های مطروحه در قانون مدنی
دادخواست مطالبه خسارت قراردادی
انواع خسارات در قوانین کشور

در قوانین مختلف کشور ما، خساراتی مختلفی بیان شده اند که هر کدام در شرایط خاصی ایجاد می گردند. قبل از شرح این موارد باید توضیح دهیم که در این نوشته ما با مسامحه از واژه «خسارت» استفاده می کنیم و توضیح خواهیم داد که هر کدام از عناوین زیر دقیقا چه ماهیتی دارند.
ابتدا به توضیح خساراتی می پردازیم که در قانون مجازات اسلامی مطرح شده اند.

دادخواست-مطالبه-خسارت-قراردادی02

خسارات مطروحه در قانون مجازات اسلامی

۱- دیه: یکی از عناوین مشهور مطرح شده در قانون مجازات اسلامی است.
ماده ۴۹۸ قانون مجازات اسلامی بیان می کند: «دیه مقدر، مال معینی است که در شرع مقدس به سبب جنایت غیر عمدی بر نفس، عضو یا منفعت، یا جنایت عمدی در مواردی که به هر جهتی قصاص ندارد مقرر شده است.»
با توجه به این ماده می توان دریافت که دیه تنها در مواردی برقرار است که قانون تصریح کرده باشد و استفاده از لفظ دیه برای هر خسارت بدنی دقیق نیست.

۲- ارش: ارش نسبت به دیه موارد بیشتری را شامل می شود.

ماده ۴۹۹ می گوید: «ارش، دیه ی غیرمقدر است که میزان آن در شرع تعیین نشده است و دادگاه با لحاظ نوع و کیفیت جنایت و تأثیر آن بر سلامت مجنی علیه و میزان خسارت وارده با در نظر گرفتن دیه مقدر و با جلب نظر کارشناس میزان آن را تعیین می کند. مقررات دیه مقدر در مورد ارش نیز جریان دارد، مگر این که در این قانون ترتیب دیگری مقرر شود»

۳- خسارت ناشی از جرم: این مورد از موارد قابل تفسیر و قابل بحث در قانون مجازات است. زمانی که به واسطه وقوع جرم، خسارتی بر مجنی علیه (کسی که جرم به او واقع می شود) وارد می شود او می تواند با ارائه دادخواستی خسارت وارد شده بر خود را مطالبه نماید.

البته قانون تنها منافع ممکن الحصول را محترم می شمارد و منافعی که مستقیما بخاطر وقوع جرم از بین رفته اند را قابل مطالبه می داند.

خسارت های مطروحه در قانون مدنی

در قانون مدنی کشور، خسارات به دو دسته قراردادی و ضمان قهری تقسیم می شوند. احتمالا برای شما هم این سوال وجود دارد که خسارت قراردادی چیست؟ در ادامه به توضیح خسارات طرح شده در قانون مدنی می پردازیم.

دادخواست-مطالبه-خسارت-قراردادی01

۱- ضمان قهری (مسئولیت غیرقراردادی): ضمان قهری یا مسئولیت مدنی همان طور که از نامش ساخته است، آن دسته از مسئولیت هایی است که بدون وجود قرارداد بین دو نفر برای شخص ثابت می شود.
این نوع از مسئولیت در حالت عمدی و سهوی ثابت است و فرقی نمی کند که وارد کننده خسارت، عمدی داشته یا نداشته. قانون مدنی ضمان غیرقراردادی را محدود به مواردی کرده که در ادامه توضیح مختصری درباره آن ها می دهیم.

الف) دارا شدن غیر عادلانه: قانون تصریح می کند هیچ شخصى نمی تواند به زیان شخص دیگر، دارائى خود را من غیر حقّ افزایش دهد و یا منافعى را تحصیل نماید.
ب)غصب: به معنای مالکیت غیرقانونی و مزدورانه اموال دیگری است. شخص غاصب ضامن تمامی خسارات به وجود آمده خواهد بود.
ج)اتلاف: قاعده اتلاف شخص اتلاف کننده را چه بالغ باشد و چه نباشد، ضامن عین، منافع و اوصاف عین می داند.
د) تسبیب:تسبیب یعنی ایجاد ضرر و زیان به کسی به صورت غیرمستقیم.
ه)استیفاء: اگر از مال و عمل کسی بهره برداری شود آن شخص مستحق اجرت المثل است.
۲- مسئولیت قراردادی: مسئولیت قراردی، مسئولیتی است که به دلیل وجود قرارداد میان دو شخص به وجود می آید. دو شرط برای ایجاد این مسئولیت وجود دارد. اول اینکه قراردادی بین طرفین وجود داشته باشد. دوم این که خسارت ناشی از قرارداد باشد نه خارج از آن.
دادخواست مطالبه خسارت قراردادی اگر دارای این دو شرط نباشد پذیرفته نیست.

دادخواست مطالبه خسارت قراردادی

در قرارداد مسئله ای به نام خسارت انجام قرارداد، خسارت قراردادی یا وجه التزام وجود دارد. این وجه التزام در واقع ضمانت اجرای قرارداد و باعث آسودگی خاطر طرفین است. مثلا در بیع (خرید و فروش) شرط می شود که در صورت تاخیر در تنظیم یا تحویل سند متعهد له حق دریافت مقداری وجه را داشته باشد.

برای تقدیم دادخواست مطالبه خسارت قراردادی به چند نکته باید توجه داشت؛
۱- اگر میزان دقیق وجه التزام در قرارداد مشخص شده باشد دادگاه نمی تواند مقدار بیشتر یا کمتری را در نظر بگیرد.

۲- اگر میزان وجه التزام مشخص نشده باشد، دادگاه با جلب نظر کارشناس مبلغی را به عنوان خسارت در نظر می گیرد.

۳- خسارت از خسارت در سیستم حقوقی ایران قابل مطالبه نیست. خسارت از خسارت یعنی اگر بخاطر تاخیر در مسئله ای شخص مستحق دریافت خسارت شده است دیگر برای تاخیر در دریافت این خسارت پس از دادخواست، مستحق دریافت خسارت مجدد نیست.

۴- در صورتی که شخص خواهان خودش نیز در انجام تعهداتش در قرارداد کوتاهی کرده باشد نمی تواند دادخواست مطالبه خسارت بدهد. البته این نظر مخالفانی نیز دارد.

جمع بندی

خسارت از مفاهیم بسیار مهم و حیاتی در یک سیستم حقوقی است که می تواند از بسیاری از تخلف ها جلوگیری نماید.
در قوانین مختلف کشور ما من جمله قانون مجازات اسلامی و قانون مدنی مواردی تحت این مفهوم مطرح شده اند.
خسارت قراردادی خسارتی است که طرفین مطرح می کنند تا انجام تعهدات طرف مقابل را تضمین نمایند. به این خسارت وجه التزام نیز گفته می شود.
در صورت تخلف از مواردی که مورد توافق طرفین قرار گرفته و در قراردادشان به عنوان تعهدات مطرح است، متعهد له می تواند دادخواست مطالبه خسارت قراردادی را تقدیم دادگاه نماید.